strona główna     │     witryny tematyczne    │    greckie historie    │   listy_post scriptum   │    felietony    │    o mnie  





MENU:


Słonimski- heretyk wśród poetów

Boy-owy Zielony Balonik

Uśmiech Jana Sztaudyngera

WoodyAllen i cała reszta...

Odmienne Stany Świadomości

Super życie sexy medialne

Unia Europejska czyli nic nowego...

Pandemia i zagrożenia cywilizacyjne

Dlaczego nieprzygotowani? - aneks


 



Drogi do sukcesu - prapoczątki
 




DROGI DO SUKCESU - PRAPOCZĄTKI

 

   Grecja, kraj gdzie rodziła się Europa, między surowymi szczytami gór, a turkusowymi kolorami wód morskich. Tam, przed tysiącami lat, wśród mitycznych Bóstw, Olbrzymów i Herosów na skrawkach ziemi urodzajnej kształtowała się cywilizacja białego człowieka. Legendy i odkrycia archeologiczne lokują początki na śródziemnomorskiej wyspie Krecie. Cywilizacja minojska swój rozwój zawdzięczała dobrze rozwiniętym morskim szlakom handlowym i wymianie towarowej. Docierali prawie wszędzie w obrębie mórz Egejskiego i Kreteńskiego. Na Krecie istniała nawet egipska faktoria handlowa. Jednakże ponad 3 tysiące lat temu kaprysy przyrody obfitujące w tragiczne wydarzenia w rejonie Thery spowodowały, że ta pierwsza wyspiarska cywilizacja nie przetrwała. Lecz na kontynencie istniały już ukształtowane polis, miasta-państwa, z których jedno Mykeny, wykorzystując upadek cywilizacji minojskiej na Krecie przejęło jej najbardziej znaczące osiągnięcia. Imperium Mykeńczyków, choć byli dostatecznie mocno rozwiniętą i silną społecznością, również nie przetrwało, ale w Attyce na wschodzie kontynentu w cieniu wzgórza nazwanego Akropolem (akros ‘najwyższy’ i polis ‘miasto’) rozwijała się osada, będąca dawną warownią mykeńską. Osiedli w niej potomkowie uciekinierów z Peloponezu i nazwali swoją osadę imieniem bogini Ateny, którą obrali za patronkę. Byli na tyle prężną społecznością, że szybko zagospodarowali wszystkie skrawki użytkowe ziemi i silnie rozwinęli rzemiosło oraz budownictwo. W miarę bogacenia się Ateńczyków rosła też potrzeba wyższego rzędu - kultury i rekreacji podnoszących komfort życia.

Pierwsze odnotowane igrzyska sportowe w VIII wieku p.n.e. (776 p.n.e.) odbywały się w Olimpii na Peloponezie. Ze wszystkich stron Hellady, ze wszystkich znaczących polis przybywali młodzieńcy chcący zdobyć sławę nie na polu bitwy, ale w pokojowej rywalizacji sportowej. Nagrodą była chwała uwieńczona skromnym wieńcem laurowym na skroniach zwycięzcy i wyborną ucztą. Dopiero, gdy kilkadziesiąt lat później Hellenowie ostatecznie wykształcili pismo, Homer ze Smyrny, po odbyciu wielu podróży i osiedleniu się w Atenach opisując dzieje wielkiej wojny trojańskiej, ustanowił pierwowzór męstwa w literaturze. W późniejszych wiekach zawodnicy startujący w igrzyskach sportowych w Olimpii, pragnęli już wykazać się sprawnością fizyczną dorównującą odwadze i sile największych legendarnych wojowników spod Troi - Achillesowi, Agamemnonowi, Hektorowi czy Odyseuszowi. Marzyli o nieśmiertelnej chwale wykutej w kamiennych postumentach wzdłuż alei prowadzącej do stadionu w Olimpii.

Lecz nie tylko igrzyska były sensem życia Greków, choć według nich odmierzano w cyklu czteroletnim upływ czasu. By przetrwać w trudnych warunkach górzystego krajobrazu musieli nauczyć sie wykorzystywać każdy skrawek ziemi urodzajnej i pozyskiwania bogatych zasobów mórz. Gdy przyrost naturalny przekroczył możliwości zasobów naturalnych, Grecy wyruszyli wzdłuż wybrzeży Morza śródziemnego kolonizując nowe obszary Europy i Azji. Byli na tyle przezorni, że nie zrywali więzów z macierzystymi polis, co szybko doprowadziło do kwitnącej gospodarki handlowej, ale również pozyskania nowych umiejętności i technologii pozyskiwanych w kontaktach z obcymi narodowościami.
Szczególnie wiele w dziele kolonizacji zasłużyli się mieszkańcy Attyki i na przestrzeni wieków Ateny stały się największym i najbogatszym miastem-państwem rządzonym przez szlachetnie urodzonych – oligarchów. Rozwój miasta i otwartość na świat ściągały do miasta już w latach 850 – 730 p.n.e. wiele wybitnych umysłów i utalentowanych ludzi, którzy przyczynili się do tego, że Ateny stają się głównym ośrodkiem kulturalnym Grecji i zaczęły odgrywać coraz większą rolę wśród wzajemnie konkurujących ze sobą polis.

Ateńczycy mieli również szczęście do dobrych przywódców. Gdy rządy arystokratycznego klanu Alkmeonidów w wyniku nieudolności i drakońskich praw (za długi biedni Ateńczycy popadali w niewolę) doprowadziły do słusznego niezadowolenia społecznego, do władzy doszedł Solon, który zdawał sobie sprawę, że przeprowadzone reformy ustrojowe i zmiany w polityce społecznej oraz gospodarczej wymagały również reformy systemu prawnego Aten. Solon zniósł kodeks Drakona niemal w całości i wprowadził szereg zmian umożliwiających ochronę prawną wszystkich obywateli. By umożliwić obywatelom odwołanie się od niekorzystnych decyzji urzędników pochodzących z wyboru, w szczególności archontów, powołał trybunał zwany heliaja, w którym sędzią mógł być każdy nawet teci, najbiedniejszy mieszkaniec miasta z czwartej grupy. Natomiast rolę sądu najwyższego pełniła eklezja, czyli zgromadzenie ogólne podczas sesji poświęconej problemom prawnym. Po raz pierwszy Ateny zaczęły też bić własną monetę rezygnując z waluty pobliskiego rywala handlowego, wyspy Eginy.
Złotymi zgłoskami w historii zapisał się Temistokles, który był twórcą budowy potężnej floty wojennej i uczynienia z Aten morskiej potęgi. Między VI i IV wiekiem p.n.e. Ateny wyrosły już nie tyle na lokalne mocarstwo na lądzie, ale przede wszystkim na okolicznych morzach, co doprowadziło do zawiązania po raz pierwszy w historii, Związku Morskiego miast-państw pod hegemonią Aten. Ateński Związek Morski stał się niejako wzorcem do powołania, kilka tysięcy lat później, zjednoczonej Europy w ramach obecnej Unii Europejskiej.

Połowa V wieku p.n.e. przyniosła "złoty okres" Atenom, gdy znakomity przywódca ateński Perykles wprowadził radykalne reformy społeczne wyzwalając ogromny potencjał we wszystkich warstwach społeczeństwa ateńskiego. Ateńczycy wierzyli głęboko w honor i osobistą godność gorliwie wspierając sprawiedliwość i rządy prawa. Te cechy oraz dzielność w dążeniu do celu zapewniły im niebywały sukces. Nastąpiło ogromne przyspieszenie inwestycji związanych z odbudową spalonych przez Persów świątyń na Akropolu, szeregu inwestycji nie tylko w Atenach, ale również w całej Attyce dzięki środkom pozyskiwanym z wpłat do skarbca Związku Morskiego oraz wydobycia srebra z kopalni w Laurion. Znikło bezrobocie, które narastało stale w czasie prowadzonych wojen, ograniczono flotę w czasie pokoju, by ograniczyć koszty jej utrzymania itd. Oszałamiająco rozwijała się sfera kultury i sztuki, w tym teatr, dzięki wybitnym tragikom, jak Ajschylos , Sofokles i Eurypides, którzy wywarli ogromny wpływ na teatr europejski oraz na twórczość wybitnych pisarzy i humanistów po dziś dzień. Niezwykły kunszt osiągnęli greccy mistrzowie rzeźby, osiągając niedoścignione mistrzostwo rzemiosła artystycznego.

Ateny wybiły się też na główny ośrodek filozoficzny. Starożytni helleńscy myśliciele, Tales z Miletu, Pitagoras, Sokrates, Platon, Arystoteles i inni dążyli do poznania istoty i sensu bytu. Najczęstszym obszarem dociekań inspirującym Greków był wszechświat, bogowie, ludzie, sens życie i działań publicznych oraz funkcjonowanie polis. Jedną z cech filozofii greckiej było zaufanie do rozumu ludzkiego, który wyjaśniał wszelkie zawiłości świata. Otwierali drogi rozwoju dla przyszłości państwa i wolności biznesu przede wszystkim w handlu, sztuce i rzemiośle. Nastąpiła niezwykła symbioza mecenatu pierwszego demokratycznego państwa i wolnego rynku w połączeniu z podziwu godnymi osiągnięciami w kulturze i sztuce. Było to możliwe dzięki wielu zdolnym politykom, myślicielom, artystom i przynoszącej ogromne korzyści gospodarce handlowej. Tam rodziła się przyszła nowoczesna Europa XX/XXI wieku.
Ten kwitnący okres w dziejach miasta Perykles, jak zwykle krótko i prawdziwie, podsumował słowami: „Potęga naszego państwa, poświadczona przez tyle wspaniałych dowodów, podziw budzić będzie u współczesnych i u potomnych.”*
Te słowa wielkiego Olimpijczyka, jak zwano niekiedy Peryklesa, winny być wyryte w inskrypcji wieńczącej Propyleje, bramę wejściową na najbardziej wspaniałe wzgórze Grecji…

* Tukidydes, Wojna peloponeska

© Krisand, maj’2020

 


Copyright Krisand.2012-2020. All rights reserved.